Onlangs schreef ik dat ik met een project bezig was. Inmiddels is dit afgerond, na onder meer uren internet afgraven. Het resultaat is een uitgebreid artikel met achtergrondinfo over de situatie rond de onlangs gekapte bomen bij Woudrichem. Hier lees je het uiteindelijke artikel, maar ook waarom ik als niet-Woerkumse besloot een onderzoek in te stellen.

Het onderzoek

Soms word je ergens zó door gegrepen dat je haast letterlijk je neus erin wilt steken. Deels uit nieuwsgierigheid, deels ook omdat je iets wilt doen om mensen te helpen door hun prangende vragen te beantwoorden. Ik ben geen journalist, wel iemand met liefde voor schrijven.

Toen ik vorige week op Twitter diverse verontruste berichtjes zag over de kap van een rij bomen op de landtong tegenover Woudrichem, was ik gelijk alert. Ik mag dan in Gorkum wonen, mijn roots liggen aan de overkant. Ik ben opgegroeid in de gemeente en ondanks dat ik nooit in het stadje zelf gewoond heb, ken ik het van haver tot gort. De gekapte populieren hebben me meer dan eens een prettig uitzicht verschaft en ik kon niet geloven dat uitgerekend die bomen nu in horizontale positie op de punt tussen Maas en Waal lagen.

Al snel kwam de geruchtenmachine op gang en deden de vreemdste verhalen de ronde. Mensen wisten amper wie of wat verantwoordelijk was en waarom. Reden des te meer om op onderzoek uit te gaan en de boel uit te pluizen. Al snel stuitte ik op interessante informatie, maar ik kon niet zomaar ergens over schrijven, dus moest er geverifieerd worden. Zo heb ik heel wat mailtjes verzonden, contactformulieren volgeschreven en diverse telefoontjes gepleegd.

Zelfs in het geval het onderzoek op niets uitgelopen zou zijn en ik niet voldoende concrete informatie kon verkrijgen om het resultaat in een artikel uit te werken, zou het niet voor niets geweest zijn. Ik weet inmiddels namelijk ‘alles’ over populieren en heb veel geleerd over onderwerpen als waterbouwkunde, civiele techniek en wetgeving omtrent vergunningen etc. Leergierig als ik nog altijd ben, heb ik alle informatie als de spreekwoordelijke spons opgezogen.

Maar slechts een paar dagen verder, was ik meer informatie rijker dan ik had durven hopen. De mensen met wie ik gesproken heb, waren stuk voor stuk zeer bereidwillig om mee te werken. Ook kreeg ik het voor elkaar dat er gister een rectificatie gepubliceerd werd, naar aanleiding van onjuistheden in een artikel in het AD.

Het is fijn om dingen voor elkaar te kunnen krijgen, om een verschil te kunnen maken. Daar heb ik het ook voor gedaan. Om vragen te beantwoorden, om duidelijkheid te scheppen en om op die manier de pijn van de gesneuvelde bomen toch iets te kunnen verzachten. Dit artikel is ook gepubliceerd op Regio Woudrichem.

Het artikel

Soms kan er in één dag veel veel veranderen. Daar weten de Woerkumers over mee te praten. Zit je het ene moment nog rustig van je koffie te genieten, het volgende moment wordt de rust ruw verstoord door een stel kettingzagen aan de overkant van d’n Bol. Binnen een paar uur lagen ze om, de zo vertrouwde en beeldbepalende populieren op de Gijsenkrib.

Vraagtekens rezen ver boven de karakteristieke toren van het pittoreske vestingstadje uit. Wie was hiervoor verantwoordelijk? Waar was dat nou voor nodig? Hoe komen ze erop om ‘onze’ bomen om te zagen!? Naast vraagtekens vooral ook boosheid en onbegrip. Te veel vragen en te weinig antwoorden. In dit artikel helder ik één en ander graag voor u op.

Al vrij snel werd duidelijk dat niet Ruimte voor de Rivier, zoals sommigen vermoedden, maar Rijkswaterstaat de ‘boosdoener’ was van de kaalslag. Massaal werden de pijlen op RWS gericht en na het verschijnen van een niet bepaald verhelderend artikel in het Algemeen Dagblad, werd de stemming nog grimmiger. Hoezo een fietspad onder de bomen?

Hoezo wordt ‘t uitzicht beter? Je kunt wel stellen dat het pakket vragen almaar groeide. Intussen werd woordvoerder Rob Hageman van Rijkswaterstaat het vuur aan de schenen gelegd en had iedereen een mening over de situatie. Reden genoeg om op onderzoek uit te gaan en de feiten boven tafel te krijgen!

Groen op de Gijsenkrib

Bomen over bomen

Allereerst een stukje achtergrondinformatie over de bomen zelf. De populieren in Nederland zijn over het algemeen aangeplant en komen in mindere mate van nature voor. De Canadapopulier, de soort die op de krib stond, kan tot 30 meter hoog worden en heeft een krachtige en verspreide wortelgroei, waardoor ze niet te dicht bij fietspaden en huizen geplaatst mogen worden. Deze populierenvariant is matig bestand tegen wind. De populieren op de krib waren inmiddels 30 jaar oud en helaas verre van vitaal.

Een aantal bomen vertoonden rot en bacterieziekten in de kern en ondanks dat er geen sprake is van een echt wandelpad op het terrein, was het risico op verwonden van het aanwezige vee of een enkele wandelaar te groot om ze behouden. De bomen die op vroegere foto’s (afkomstig van OudWoerkum.nl) staan afgebeeld, zijn weliswaar ook populieren, maar dit waren de voorgangers van de inmiddels gekapte exemplaren.

Foutje, Bedankt!

Voor het onderzoek had ik o.a. contact met Staatsbosbeheer, gemeente Zaltbommel, Algemeen Dagblad en Rob Hageman van Rijkswaterstaat. Al snel bleek dat de ‘fout’ niet alleen bij Rijkswaterstaat te zoeken was, maar dat sprake was van een opeenstapeling van misverstanden en miscommunicatie.

Zo bleek het in AD vermelde – niet bestaande – fietspad een kwestie te zijn van verkeerd begrepen door de verslaggever (waarvan inmiddels een rectificatie is gepubliceerd). Ook in het artikel van Brabants Dagblad zijn dingen uiteindelijk iets anders overgekomen dan gepland, waardoor onder meer het misverstand is ontstaan over de ‘mistbomen’ / ‘bakenbomen’. Deze misverstanden werkten helaas als katalysator op de toch al ontstemde Woerkumers.

RWS buiten schot?

Rijkswaterstaat komt helaas ook niet ongeschonden uit de strijd. Woordvoerder Rob Hageman geeft toe dat er fouten zijn gemaakt en dat daar een les uit is geleerd. Overigens geeft hij aan dat de organisatie niet op de hoogte is geweest van de historische waarde van de karakteristieke populieren. Hieraan ligt een gebrek aan communicatie ten grondslag, wat zich onder meer uit in het tekortschieten aan informatievoering richting Woudrichem.

De Gijsenkrib ligt namelijk net buiten Woudrichem en valt onder gemeente Zaltbommel, dus onder provincie Gelderland. Rijkswaterstaat Oost Nederland, die de kap in nauw overleg met Staatsbosbeheer voor hun rekening heeft genomen, had toch een stukje verder over de provinciegrens moeten kijken.

Ze hadden zich moeten realiseren dat de bomen van een wezenlijk belang waren voor het Brabantse Woudrichem en gemeente en inwoners moeten informeren. Stichting Slot Loevestein is overigens wel ingelicht over de kap. Zoals Hageman later ook meldt in het SBS6 programma Hart van Nederland, zal er in het vervolg beter geïnformeerd worden naar belanghebbenden.

Opstaan en verder gaan

Zoals gezegd, hadden de populieren echt hun beste tijd gehad en is 30 jaar voor zulke bomen in dergelijke omstandigheden (veel wind en water) wel het uiterste. De nieuw te planten essen kunnen sowieso veel ouder worden dan populieren, dus in die zin kunnen we van een voordeel spreken. De reden dat RWS er niet voor gekozen heeft om uitsluitend de slechtste bomen te kappen, is omdat onbekend was hoe ze er van binnen uitzagen. Om het risico op omvallende bomen uit te sluiten, is besloten de populieren allemaal aan te pakken.

De nieuwe aanplant zal ook in één keer worden geplaatst. Wanneer dat precies zal gebeuren en hoe groot de nieuw aan te planten bomen zijn, is nog niet bekend. Dit is afhankelijk van de bestelling bij Staatsbosbeheer. In het kader van de bezuinigingen, waarbij zelfs complete weg-projecten geschrapt worden, is het moeilijk te verkopen dat er op de Gijsenkrib kostbare grote bomen moeten komen. Jonge exemplaren worden tenslotte vanzelf groter.

Historische Haven Woudrichem

Rijkswaterstaat heeft overigens geen vergunning nodig gehad voor de kap. Navraag bij gemeente Zaltbommel leverde informatie op over de bepalingen omtrent vergunningen. Daaruit bleek dat je in de gemeente alleen een kapvergunning (omgevingsvergunning) dient aan te vragen voor bomen die voorkomen op de lijst van Waardevolle en Monumentale bomen. Deze lijst is in te zien via de gemeentewebsite. De populieren op de Gijsenkrib vielen daar niet onder, ook dit is zorgvuldig onderzocht en geverifieerd.

Slotconclusie

Rijkswaterstaat heeft een les geleerd op het gebied van communicatie, Woudrichem heeft voldoende stof tot praten gehad en is na het eindigen van het eerste seizoen Dokter Tinus wéér op TV geweest. Complimenten voor de ‘nabehandeling’ van Rijkswaterstaat en de bereidheid tot het beantwoorden van vragen (en dat waren er veel!) omtrent de bomenkap. We hebben met z’n allen geleerd dat wat gedrukt staat niet altijd de waarheid is dat niet alles is wat het lijkt.

Het is niet toegestaan om zonder toestemming tekst en/of afbeeldingen uit dit artikel te gebruiken.