Ik denk dat je een winterslaap gehouden hebt als je niets gehoord of gelezen hebt over de tragische zelfmoord van Tim Ribberink. De jongen die door aanhoudende pesterijen uiteindelijk de dood verkoos boven het leven. Twitter, televisie, de kranten, alles staat er vol mee en opeens verschijnen overal anti-pesten plaatjes op internet. Medeleven of mediahype?

Ik heb er een beetje gemengde gevoelens over, durf ik best toe te geven. Ik vind het ontzettend triest wat er met die jongen is gebeurd en ik heb mensen op TV horen roepen dat het ‘goed’ is dat er door een gebeurtenis als dit veel meer aandacht voor het pesten en de gevolgen ervan is, maar dat is juist waar de grondslag van mijn nare bijsmaak ligt. Het is precies zoals ze het zeggen, er is NU aandacht voor. Alsof pesten dit jaar uitgevonden is en er na de dood van deze jongen nooit meer gepest zal worden. Yeah right…

Mensen zijn kuddedieren. Heeft er ééntje een sentimenteel plaatje wat met pesten te maken heeft op z’n Facebook of Twitter-pagina gezet, doet de ander het ook. Want jee, pesten is toch best wel erg, je wordt wel even met de neus op de feiten gedrukt als er zoiets gebeurt als afgelopen week. Maar dat is tijdelijk. Het leven gaat door, die jongen wordt begraven en over een paar weken of als je geluk hebt één of twee maanden, dan hoor je er niemand meer over.

Het is net als met het WK: Wekenlang staat heel Nederland op z’n kop en zelfs mensen die niet eens weten hoeveel zwarte vlakken er op een voetbal zitten, zijn zwaar verbolgen over die onterecht uitgedeelde gele kaart, Maar als het weer over is, dan verdwijnt dat ook weer in de vergetelheid, in het stoffige hoekje waar al die dingen uiteindelijk in terecht komen waarvoor je je – als je heel eerlijk bent – niet eens écht voor interesseert.

Zo gaat dat nu ook met het onderwerp pesten. Het is geen onderwerp maar een hype en hypes gaan over. Net als het WK, net als flippo’s en gelukkig ook net als kinderen die om voetbalplaatjes bedelen voor de Albert Heijn.

Maar zodra die hype over is, wordt er wél nog steeds gepest, krijgen mensen nog steeds anorexia of BDD omdat ze stelselmatig hun hele jeugd of zelfs hun hele leven lang lelijk worden genoemd, worden mensen depressief of houden ze trauma’s over aan de gevolgen van pesten. Durven ze niemand meer te vertrouwen en raken in een isolement. Denk je dat dát stopt? Als je eenmaal gepest bent of nog steeds wordt gepest, dan is dat niet iets waar je ‘even’ overheen stapt. De gevolgen zijn er, als je pech hebt, de rest van je leven.

Ik ben zelf ook gepest. Mijn hele jeugd. Tot voor een paar jaar terug werd ik ook vaak op straat uitgescholden. Dingen als ‘Zo lelijk als de nacht’, ‘lelijke trol’ en ‘Zó lelijk dat je haar uit je geheugen moet wissen’, zijn allemaal over mij gezegd en geschreven. Ik kan me bijvoorbeeld herinneren dat ik een forum tegenkwam, waarop jongeren foto’s van internet hadden geplukt, om de mensen die erop stonden te ‘keuren’.

Helaas stond er ook een foto van mij tussen en Ik kan je vertellen dat ik niet bepaald door de keuring ben gekomen. Nadat ik de uitingen op die site gelezen had, heb ik me een week niet buiten durven vertonen. Ook via mijn eigen website werd ik in de beginjaren regelmatig bespot door anonieme personen.

Ik bedoel, het komt niet uit het niets dat ik BDD heb en een gebrek aan vrienden. Dat zijn toch dingen die mijn leven beïnvloeden en de oorsprong daarvan ligt niet alleen in het feit dat ik Steenbok en introvert ben. Ik sta inmiddels behoorlijk stevig in mijn schoenen, maar ik weet er dus alles van hoe het is om gepest en buitengesloten te worden en wat de gevolgen kunnen zijn.

Zelfmoord, zoals waar Tim voor gekozen heeft, is een enorm drastische maatregel en als het zo is dat we massaal pas over pesten en de gevolgen daarvan vallen zodra er iemand is overleden, dan vind ik de hele Nederlandse maatschappij behoorlijk naar de klote.

Is er buiten mijn weten om soms een collectief denkpatroon ingevoerd? Het spreekwoord ‘de sloot dempen zodra het kalf verdronken is’, leerde ik al bij Nederlandse les toen ik nog op school zat, toch al gauw zo’n 20 jaar geleden, dus dat is bepaald geen nieuw fenomeen. Dat een groot gedeelte van Nederland hier zich nog steeds aan schuldig maakt en blijkbaar nog steeds niets geleerd heeft van al die dode kalveren (metaforisch gezien), vind ik een kwalijke zaak!

Ik denk dat het lastig is om te zorgen dat de bewustwording van pesten sterk verbeterd wordt bij iedereen. Een programma als dat van Peter van der Vorst of een spotje op televisie zijn hartstikke goed, maar mijns inziens is het maar een druppel op de gloeiende plaat.

Zelfs na wat nu gebeurd is, verzwakt de aandacht op een gegeven moment en gaan mensen weer verder zonder erbij stil te staan. Als je zelfs hoort dat de leraren op de school waar Tim zat, aangaven nooit iets gemerkt te hebben, vind ik dat erg. Als iemand dusdanig gepest wordt dat diegene kiest voor zelfdoding, moet daar iets van te merken geweest zijn, zeker voor zo’n leraar.

Ik denk dat pesten ten grondslag ligt aan opvoeding. Het is over het algemeen de jeugd die verrot is op dat gebied (sorry dat ik het zo zeg), als ik alleen kijk naar de groep die mij het leven de afgelopen jaren heeft proberen zuur te maken, dat was nooit ouder dan 20. Dat zijn kinderen die dus nog op school zitten en vaak nog thuis wonen. Ergens schort er dan toch iets aan de opvoeding, waardoor ze vinden dat ze het recht hebben een ander onrespectvol te behandelen.

Maar je weet hoe dat gaat tegenwoordig. Ouders werken allebei, kinderen komen alleen thuis of er is hooguit een werkster of nanny aanwezig, ze gaan rondhangen op straat, verschansen zich op de bank met vette snacks en hun digitale vriendjes op Twitter of Facebook binnen handbereik of kijken naar films met geweld en veel gevloek op TV. Er is op die manier weinig of geen regie in het leven van zo’n kind en dan is de kans heel groot dat ze verkeerde keuzes maken. Als vriendje A anderen pest, wat is er dan mis mee om het zelf ook te gaan doen? Is juist leuk joh!

Het kuddegedrag van mensen is op z’n hoogtepunt in de puberteit, want dan moet je ‘cool’ zijn en erbij horen. Hetzelfde merk schoenen, hetzelfde kapsel en ook hetzelfde gedrag als dat van je vrienden. Zo niet, loop je de kans om zelf gepest te worden, en tja, dat wil natuurlijk niemand!

Hoe vaak hoor je bijvoorbeeld niet van mensen die vroeger zijn gaan roken puur om erbij te horen. Ik bedoel maar: liever longkanker dan ‘uncool’ zijn. Relativeringsvermogen is blijkbaar een eigenschap die veel mensen pas op latere leeftijd toebedeeld krijgen, of helemaal nooit…

In principe is er natuurlijk al wel vooruitgang geboekt als het gaat om herkennen en bestrijden van pesten. Er is al meer aandacht voor dan vroeger, maar duidelijk nog niet genoeg. Als ik bijvoorbeeld kijk naar mijn eigen situatie: Ik kon er eigenlijk niet mee naar de leraar gaan, omdat het dan nog veel erger werd als de pesters daarachter kwamen.

Die paar keer dat ik mijn ongenoegen wel bij één van mijn leraren heb geuit, werd me dat niet in dank afgenomen en nam het pesten in omvang toe. Sowieso was ik toch al het ‘lerarenliefje’, omdat ik goed kon leren en daar weinig moeite voor hoefde te doen. Jaloezie heeft waarschijnlijk wel een rol gespeeld.

Leraren deden weinig of niets aan het pesten, ze gaven de bende een keer een donderpreek en dat moest het maar doen. Natuurlijk trokken ze zich daar niks van aan en gingen rustig verder. Veel mensen waren er ook vrij laconiek onder; pesten hoort er nu eenmaal bij, kan geen kwaad joh. Aan mijn ouders heb ik het zelfs nooit durven vertellen, bang voor de enorme bui die boven m’n hoofd zou hangen als het uitschot dáár achter zou komen.

Ik was vooral bang en zat als het ware in de val. Ik raakte op een gegeven moment zo geïsoleerd en wantrouwig dat ik op de scholen waarop ik daarna heb gezeten, totaal geen aansluiting kon vinden en altijd alleen was, Het pesten was over, maar buitengesloten worden is ook niet leuk en geen aanbeveling voor je zelfvertrouwen. Dit patroon zette zich ook voort in mijn volwassen leven. Doordat ik altijd was verstoten, wist ik niet hoe ik vrienden moest maken en durfde ook niemand te vertrouwen. Zelfs op de dag van vandaag zijn de gevolgen nog altijd zichtbaar.

Wat dat betreft is er al veel veranderd, er wordt minder laconiek omgegaan met pesten, zeker omdat veel mensen inmiddels weten dat dat verstrekkende en vaak zelfs levenslange gevolgen kan hebben, maar blijkbaar gebeurt het nog steeds en dat is naar mijn idee toch een reden dat er nog niet genoeg bij wordt stilgestaan en aan de rem getrokken. Ik zou dus pleiten voor méér voorlichting, méér bewustwording en vooral ook een betere opvoeding! Wat is er nou mooier dan aan elkaar te laten zien hoe fijn het is om op een respectvolle manier met elkaar om te gaan!